«انسان نمي‌تواند در مقابل بي‌عدالتي ساكت باشد، نمي‌تواند به ظلم و استبداد اعتراض نكند، نمي‌تواند براي نيل به جامعهء دلخواه و زندگي خوب- به شيوه‌اي كه خودش تشخيص مي‌دهد- تلاش نكند...»

اين سخنان مردي است كه 89 سال پيش در چنين روزي متولد شد 188 ژوييه 1918) و «يك عمر» براي رسيدن به آزادي، برابري و برادري انسان‌ها كوشيد: نلسون ماندلا. مبارز آزاديخواه براي نيل به آرمان‌هايش 27 سال حبس و بند و محروميت و سختي را بردبارانه- و اميدوارانه- تحمل كرد; زندگي در سلول‌هايي كه «هميشه نم داشت; وقتي اين موضوع را با افسر فرمانده در ميان گذاشتم، او به من گفت كه بدن ما آن رطوبت را جذب خواهد كرد. به هر نفر، سه پتو داده شد و چنان نخ‌نما و پوسيده بودند كه واقعا آن سوي آن‌ها نيز قابل رويت بود... سلول‌ها چنان سرد و پتوها چنان نازك بودند كه ما هميشه با لباس مي‌خوابيديم...»

حقوقدان و وكيل ديروز، زنداني آپارتايد شده بود و كارگر معدن. ماندلا انواع و اقسام محدوديت‌ها و توهين‌ها و تحقيرها را با «ايمان» تحمل كرد و از جمله سلول انفرادي را: «از نظر من، زندان انفرادي دشوارترين جنبهء زندگي در زندان بود، هيچ شروع و هيچ پاياني ندارد; فقط ذهن و فكر خود شخص در آن‌جا وجود دارد كه به تدريج مي‌تواند او را به بازي بگيرد... شخص به تدريج همه چيز را زير سوال مي‌برد; آيا تصميم درستي گرفتم؟ آيا فداكاري من ارزش آن را داشت؟...» او، اما تحمل كرد; كوشيد روحيهء خود را حفظ كند: «اعتقادات محكم رمز بقا در برابر محروميت‌هاست.»

مبارز آزاديخواه، آرمان جامعهء دموكراتيك و آزاد را پاس داشت و براي نيل به آن، گامي به پس ننهاد: «اشتياق براي آزاد كردن مردم و امكان زندگي شرافتمندانه و محترمانه بود كه به زندگي من جان مي‌داد.»

پس از تحمل 27 سال زندان، ماندلا در 1990 ميلادي آزاد مي‌شود; مبارزات او و همفكرانش عليه نژادپرستي و براي دستيابي سياه‌پوستان به حقوقي برابر با سپيدپوستان، با انتخاب او به عنوان رهبر كنگرهء ملي آفريقا، پيروزي كنگرهء ملي در انتخابات و برگزيده شدن ماندلا به رياست جمهوري آفريقاي جنوبي، سير صعودي تا پيروزي داشت.

اما نكتهء مهم- و قابل تامل و مداقه- پس از پيروزي ماندلا و تصاحب قدرت و فراهم شدن امكان تغييرات و اصلاحات ساختاري، رفتار توام با تساهل و مداراي او با دشمنان ديروز و مخالفان امروز بود; ماندلا با بزرگ‌منشي و آزادگي، رييس‌جمهوري پيشين را به عنوان معاون خود برگزيد، دادستان سابق را بركنار نكرد و... كوشيد تا با فراهم آوردن حداكثر همدلي و مشاركت، «راه دشوار آزادي» را- آن‌چنان كه خود توصيف مي‌كند- همچنان طي و در ابعاد جديدتري تعريف كند. در تاريخ سياسي معاصر جهان، شخصيت‌هايي چون ماندلا، از انگشتان دو دست تجاوز نمي‌كنند; نمونه‌هايي چون او-يا گاندي- اندك شمارند; و از همين روست كه او به عنوان يكي از چهار نفري كه در تاريخ معاصر، در شكل‌گيري قرن بيستم و اوايل قرن بيست و يكم، نقش منحصر به فرد ايفا كرده است، شناخته و تعريف مي‌شود. ماندلا، با تمام ويژگي‌هاي يك انسان، صفاتي «مافوق» را به نمايش گذاشته است، او با همه خصوصيات يك انسان، همچون اسطوره‌اي در ميان ما، خودنمايي مي‌كند و راه نشان مي‌دهد.

 


 

نوشته شده توسط جعفری در چهارشنبه 1386/04/27 ساعت موضوع | لینک ثابت